2025’te Türkiye’de yapay zeka alanında beklenen regülasyonlar, şirketlerin iş yapış şekillerini ve teknolojik yatırımlarını kökten dönüştürecek.
Yapay zeka (YZ), üretken yapay zeka ve makine öğrenmesi teknolojileri, 2025 ve sonrasında Türkiye teknoloji ekosisteminde yeni bir çağ başlatıyor. Geliştiriciler, ürün liderleri ve teknoloji girişimcileri için bu dönüşüm, hem risk hem de fırsatları beraberinde getiriyor. Avrupa Birliği’nin Yapay Zeka Yasası’nın (AI Act) etkileri, Türkiye’nin kendi ulusal YZ stratejisiyle birleşerek, şirketlerin uyum süreçlerini hızlandırıyor. Bu yazıda, 2025-2026 döneminde Türkiye’de yapay zeka regülasyonlarının şirketler için ne anlama geldiğini, güncel veri ve örneklerle inceliyoruz.
Türkiye’de Yapay Zeka Regülasyonlarının Gelişimi
Türkiye, 2021’de yayımlanan Ulusal Yapay Zeka Stratejisi ile YZ alanında yol haritasını belirlemişti. 2025’e yaklaşırken, Avrupa Birliği’nin AI Act’i ve küresel regülasyon trendleri doğrultusunda, yerli mevzuatın güncellenmesi bekleniyor. Özellikle kişisel verilerin korunması, algoritmik şeffaflık ve etik ilkeler odak noktası haline geliyor.
- 2024’ün ikinci yarısından itibaren, Kişisel Verileri Koruma Kurumu (KVKK) ve Dijital Dönüşüm Ofisi, YZ tabanlı sistemlerin denetlenmesi için yeni rehberler hazırlamaya başladı.
- Türkiye’nin AB ile dijital uyum çabaları, yapay zekâ ürün ve hizmetlerinin ihracatında standartlara uygunluk gerekliliklerini artırıyor.
- Şirketler, “yüksek riskli” YZ uygulamaları için ön onay ve sürekli izleme süreçlerine hazırlanıyor.
Okura sağlayacağı değer: Bu bölüm, Türkiye’de yapay zeka regülasyonlarının tarihsel gelişimini ve 2025’e yönelik temel değişimleri özetler.
Güncel Veriler: Türkiye’de Yapay Zeka Ekosistemi ve Yatırım Trendleri
Türkiye’de yapay zeka ve makine öğrenmesi alanındaki büyüme, hem yatırımlar hem de istihdam açısından yeni rekorlara işaret ediyor. Ancak, kapsamlı ve güncel resmi verilerin sınırlı olması, ekosistemin tam fotoğrafını çekmeyi güçleştiriyor. Son raporlara göre öne çıkan üç veri noktası:
- 2023 sonunda Türkiye’de faaliyet gösteren yapay zeka girişimi sayısı 600’ü aştı (StartupCentrum, 2024).
- Yapay zeka odaklı yatırımlar, 2023’te 250 milyon dolar seviyesine ulaştı (Startups.watch, 2024).
- Türkiye’de teknoloji şirketlerinin %35’inden fazlası, en az bir YZ projesini ticarileştirdi (TÜBİTAK, 2024).
Not: 2025 ve sonrası için güncel yatırım ve istihdam verilerini, TÜBİTAK ve Dijital Dönüşüm Ofisi’nin yıllık raporları ile Startups.watch platformu üzerinden takip etmek önemlidir.
Okura sağlayacağı değer: Bu bölüm, Türkiye’nin YZ ekosistemindeki güncel büyüme ve yatırım trendlerini veriyle ortaya koyar.
Regülasyonlarda Şirketler İçin Temel Değişiklikler
1. Yüksek Riskli Yapay Zeka Uygulamaları
2025’te yürürlüğe girmesi beklenen yeni düzenlemeler, özellikle sağlık, finans, kamu hizmetleri ve kritik altyapıda kullanılan YZ uygulamalarını “yüksek riskli” kategorisine alacak. Şirketler, bu uygulamalar için:
- Detaylı risk değerlendirmesi yapmak,
- Algoritmik karar süreçlerini şeffaflaştırmak,
- Bağımsız denetimlerle uyum raporu sunmak zorunda kalacak.
Okura sağlayacağı değer: Yüksek riskli YZ uygulamalarında şirketlerin karşılaşacağı yeni yükümlülükleri açıklar.
2. Üretken Yapay Zeka ve Telif Hakları
Üretken yapay zeka (ör. metin, görsel veya kod üreten modeller) alanında, içerik üretiminin telif hakları ve fikri mülkiyetle ilişkisi yeniden tanımlanıyor. 2025’te şirketlerin:
- Model eğitiminde kullanılan veri setlerinin lisans durumunu belgelemeleri,
- Otomatik içerik üretiminde kaynak belirtme ve etik uyarılar eklemeleri,
- Kullanıcıya, YZ ile üretilen içeriklerin insan üretimiyle ayrımını sunmaları
gerekecek. Bu düzenlemeler, hem geliştiriciler hem de ürün sahipleri için yeni sorumluluklar yaratıyor.
Okura sağlayacağı değer: Üretken YZ alanında telif ve etik yükümlülüklerin pratikte nasıl değişeceğini özetler.
3. KVKK ve Veri Sorumluluğu
Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK), YZ tabanlı sistemlerin işlediği veriler için daha sıkı denetim ve bildirim zorunluluğu getiriyor. Özellikle makine öğrenmesi modellerinde:
- Veri anonimleştirme tekniklerinin zorunlu hale gelmesi,
- Kullanıcı mahremiyeti için “açık rıza” süreçlerinin yeniden tasarlanması,
- Olası veri ihlallerinde, şirketlerin hızlı bildirim yükümlülüğünün artırılması
bekleniyor.
Okura sağlayacağı değer: KVKK çerçevesinde şirketlerin veri işleme ve güvenlik sorumluluklarına dair güncel gelişmeleri sunar.
Yapay Zeka Regülasyonlarına Uyum: Şirketler İçin Pratik Adımlar
Regülasyonlara uyum, sadece hukuki bir gereklilik değil; aynı zamanda şirketler için rekabet avantajı ve sürdürülebilirlik demek. 2025’te öne çıkan pratik adımlar şunlar:
- YZ Etki Analizi: Şirketler, YZ projelerini başlatmadan önce, potansiyel etik ve hukuki riskleri analiz eden kapsamlı raporlar hazırlamalı.
- Model Şeffaflığı ve İzlenebilirlik: Algoritmaların nasıl çalıştığı, hangi verilerle eğitildiği ve hangi kararları nasıl verdiği açıkça dokümante edilmeli.
- Çapraz Fonksiyonlu Uyum Takımları: Yazılım geliştiriciler, hukukçular ve veri bilimcilerden oluşan ekipler, YZ projelerinin tüm aşamalarında birlikte çalışmalı.
- Otomatik Uyum Testleri: Geliştiriciler, regülasyonlara uygunluğu sürekli izleyen otomatik test ve izleme araçlarını entegre etmeli.
# Basit bir YZ uyum kontrolü örneği (Python pseudo-kod)
def check_ai_compliance(model, dataset):
if not dataset.is_licensed():
raise Exception("Veri lisans kontrolü başarısız!")
if not model.is_auditable():
raise Exception("Model şeffaflığı sağlanmalı!")
print("Temel uyum kontrolleri geçti.")
Okura sağlayacağı değer: Şirketlerin YZ regülasyonlarına hızlı ve etkili uyum sağlaması için atılması gereken somut adımları sunar.
2025 ve Sonrası: Türkiye’de YZ Regülasyonlarının Geleceği
2025-2026 döneminde, Türkiye’de yapay zeka regülasyonlarının daha da detaylanması ve uygulanmasının yaygınlaşması bekleniyor. Avrupa Birliği ile uyumlu bir çerçeve, yerli girişimlerin küresel pazarlarda rekabet edebilmesi için kritik önemde olacak. Ayrıca, kamu-özel sektör işbirlikleri ve açık veri inisiyatif
