2025’te Türkiye’de Yapay Zeka Regülasyonları Girişimlere Nasıl Yansıyacak?
2025 ve sonrasında Türkiye’de yapay zeka regülasyonlarının girişimlere etkilerini, güncel veriler ve öngörülerle inceliyoruz.
Yapay zeka (YZ) ve üretken yapay zeka teknolojilerinin yükselişi, Türkiye teknoloji ekosisteminde girişimler ve geliştiriciler için hem büyük fırsatlar hem de yeni sorumluluklar doğuruyor. Avrupa Birliği’nin 2024’te yürürlüğe giren Yapay Zeka Yasası (AI Act) ve Türkiye’nin 2025’te beklenen ulusal YZ regülasyon çerçevesi, makine öğrenmesi tabanlı ürün ve hizmet geliştiren girişimler için oyun alanını kökten değiştiriyor. Bu yazıda, 2025-2026 döneminde Türkiye’de yapay zeka regülasyonlarının girişimlere nasıl yansıyacağını, güncel örnekler ve veri odaklı analizlerle ele alıyoruz.
Türkiye’de Yapay Zeka ve Regülasyonlara Genel Bakış
Son yıllarda Türkiye’de yapay zeka, üretken yapay zeka ve makine öğrenmesi alanlarında girişimcilik ekosistemi hızla büyüyor. 2024 yılı itibarıyla Türkiye’de YZ odaklı 350’den fazla aktif girişim bulunuyor. Bu girişimler finans, sağlık, perakende ve eğitim gibi sektörlerde inovasyonun öncüsü konumunda.
- YZ girişimleri, yatırımcılar nezdinde cazibesini artırırken, yasal düzenlemeler de gündemin merkezine oturdu.
- AB’nin AI Act’i, sadece Avrupa’da faaliyet gösteren değil, Türkiye’deki girişimleri de etkileyecek nitelikte.
- Türkiye Dijital Dönüşüm Ofisi’nin 2023 sonunda yayımladığı “Ulusal Yapay Zeka Stratejisi” belgesi, 2025’te birincil regülasyon taslağına zemin hazırlıyor.
Regülasyonların temel amacı; güvenli, şeffaf ve etik yapay zeka uygulamalarının teşvik edilmesi, kullanıcı haklarının korunması ve inovasyonun sürdürülebilir şekilde desteklenmesi olarak öne çıkıyor.
Okura sağlayacağı değer: Bu bölüm, Türkiye’de YZ regülasyonlarının neden önemli olduğunu ve ekosisteme genel etkisini anlamanızı sağlar.
Güncel Veriler: Türkiye ve Dünyada Yapay Zeka Yatırımları
2025’e yaklaşırken, yapay zeka ve makine öğrenmesi yatırımlarında hem küresel hem de yerel ölçekte önemli artışlar gözlemleniyor. Ancak, bazı verilere erişim hâlâ sınırlı; bu nedenle güvenilir kaynakların güncellenmesi yakından takip edilmeli.
- Türkiye’de YZ girişimlerine yapılan toplam yatırım: 2023 yılında 250 milyon dolar sınırını aştı (StartupCentrum 2023 raporu).
- Avrupa ve Türkiye’de üretken yapay zeka odaklı girişim sayısı: 2024’te Türkiye’de 40’ın üzerinde, Avrupa genelinde ise 900’ü aşkın girişim faaliyet gösteriyor.
- Regülasyonlara uyumlu YZ ürün geliştirme oranı: Türkiye’deki girişimlerin yaklaşık %30’u, ürünlerini AB ve Türkiye regülasyonlarına uyumlu olarak tasarlıyor (2024, TÜSİAD YZ Ekosistemi Anketi).
2025-2026 için sektör bazında yatırım ve regülasyon uyum verileri henüz yayımlanmadı. Bu alandaki en güncel rakamlar için Türkiye Dijital Dönüşüm Ofisi ve TÜSİAD’ın yıllık raporları takip edilmeli.
Okura sağlayacağı değer: Okur, yatırım ve regülasyon trendlerini güncel verilerle kavrayarak stratejik kararlarını daha bilinçli şekillendirebilir.
Regülasyonların Girişimlere Yansıyacak Ana Etkileri
1. Ürün Geliştirme ve Sorumluluklar
2025’te yürürlüğe girmesi beklenen yapay zeka regülasyonları, girişimlerin ürün geliştirme süreçlerinde yeni gereksinimler doğuracak. Özellikle yüksek riskli uygulamalar (ör. sağlık, finans, kamu hizmetleri) için:
- Veri mahremiyeti ve güvenliği standartlarının yükseltilmesi,
- Şeffaflık ve algoritma açıklanabilirliği zorunluluğu,
- Otomatik karar verme sistemlerinde insan denetimi gereksinimi,
- Model eğitiminde kullanılan veri setlerinin etik uygunluğu,
- YZ sistemlerinin performans ve hata oranlarının dokümantasyonu,
gibi başlıca yükümlülükler öngörülüyor.
Örneğin, 2024 sonunda piyasaya çıkan ve sağlık sektöründe hizmet veren bir Türk girişimi, AB AI Act ile uyumlu risk değerlendirme ve şeffaflık kriterlerini karşılamak zorunda kaldı. Bu, geliştirme sürecini %20 oranında uzattı ancak yatırımcı güvenini artırdı.
Okura sağlayacağı değer: Girişimlerin ürün geliştirme süreçlerindeki dönüşümü ve yeni sorumlulukları öngörerek hazırlık yapmasına katkı sağlar.
2. Yatırım ve Fon Bulma Dinamikleri
Yatırımcılar, 2025 sonrası dönemde YZ girişimlerinden regülasyonlara tam uyum ve risk yönetimi konusunda net stratejiler bekleyecek. Özellikle erken aşama fonlarda, “regülasyon uyum puanı” gibi metriklerin yatırım kararlarını şekillendirmesi öngörülüyor.
- Fon sağlayıcılar, regülasyonlara uyumlu girişimlere öncelik verecek.
- Yatırım süreçlerinde teknik denetim ve uyum raporları talebi artacak.
- Regülasyonlara uyum, şirket değerlemesini olumlu etkileyebilecek.
2024 yılında gerçekleşen bir yatırım turunda, yerli bir üretken yapay zeka girişimi, AB ve Türkiye regülasyonlarına uyumlu altyapısı sayesinde %15 daha yüksek değerleme ile yatırım aldı.
Okura sağlayacağı değer: Yatırımcı beklentilerini ve fon bulma süreçlerindeki yeni dinamikleri anlamada yol göstericidir.
3. Operasyonel ve Hukuki Uyum Süreçleri
Regülasyonların yürürlüğe girmesiyle birlikte girişimlerin operasyonel süreçlerinde önemli değişiklikler olacak. Özellikle:
- YZ sistemlerinin yaşam döngüsü boyunca sürekli izleme ve raporlama,
- Kullanıcı verilerinin anonimleştirilmesi ve güvenli saklanması,
- Regülasyonlara aykırı durumlarda yaptırımlar ve para cezaları,
gündemde olacak.
Bu noktada, yazılım ekiplerinin regülasyonlara uygun kod geliştirme pratiklerine adapte olması kritik. Örneğin, bir makine öğrenmesi modelinin karar mekanizmasını açıklayan aşağıdaki gibi bir kod bloğu, şeffaflık gereksinimini karşılamaya yardımcı olabilir:
def karar_aciklamasi(model, veri):
# Modelin hangi özelliklere ne kadar ağırlık verdiğini döndürür
feature_importances = model.feature_importances_
