Adil Afet Yardımı: Bangladeş’te Sel Sonrası Yardım Dağıtımında Yapay Zeka Çözümü
Adil Afet Yardımı: Bangladeş’te Sel Sonrası Yardım Dağıtımında Yapay Zeka Çözümü
Bangladeş’te sel sonrası yardımların adil dağıtımı için geliştirilen yeni yapay zeka modeli, bölgesel eşitsizlikleri azaltarak en savunmasız topluluklara öncelik veriyor.
Önemli Noktalar
- Adversarial debiasing modeliyle bölgesel ve tarihsel önyargılar azaltıldı.
- Model, selden etkilenen 87 upazila ve 11 ilçede test edildi.
- İstatistiksel eşitlik farkı %41,6; bölgesel adalet açığı %43,2 oranında azaldı.
Yapay Zeka ile Adil Yardım Dağıtımı
Gelişmekte olan ülkelerde afet sonrası yardım dağıtımında sıkça görülen sistematik önyargılar, en savunmasız bölgelerin hak ettiği desteği almasını zorlaştırıyor. Bangladeş’te 2022 yılında gerçekleşen ve 7,2 milyon kişiyi etkileyen büyük sel felaketi sonrasında, bu sorunu çözmeye yönelik yeni bir yapay zeka çerçevesi geliştirildi.
Teknik Detaylar
Araştırmacılar, sağlık alanındaki adil temsil öğrenme tekniklerini afet yönetimine uyarlayarak, önyargısız tahminler yapan bir model oluşturdu. Modelde kullanılan “gradient reversal” katmanı sayesinde, algoritma savunmasız bölgeler ve kırsal alanlar aleyhine oluşan önyargıları aktif olarak ortadan kaldırıyor.
2022 Bangladeş selinden alınan gerçek verilerle eğitilen sistem, 405,5 milyon ABD doları zararın yaşandığı 87 upazila ve 11 ilçede denendi. Sonuçlar, istatistiksel eşitlik farkının %41,6, bölgesel adalet açığının ise %43,2 oranında azaldığını gösteriyor. Modelin tahmin doğruluğu ise R-kare=0,784 ile temel modele (0,811) yakın seviyede kaldı.
Uygulama ve Etki
Model, ihtiyaç önceliklerini gerçek ihtiyaçlara göre belirleyerek, yardımın en savunmasız topluluklara ulaşmasını sağlıyor. Bu yaklaşım, tarihsel yardım dağıtım kalıplarını kırarak insani yardımda daha adil ve etkili stratejiler geliştirilmesine imkan tanıyor.
Araştırma, algoritmik adalet tekniklerinin insani krizlerde karar vericilere daha eşitlikçi afet yönetimi araçları sunabileceğini gösteriyor. 2026 yılı içinde benzer teknolojilerin farklı afet bölgelerinde uygulanması bekleniyor.
Kaynak: arxiv.org